Auteursarchief: Peter Kanters

Wat en dat

Wat en dat – wat is correct?

Voor velen is wat en dat een vaak terugkomend struikelblok. Wat is correct in de zin: “Is er iets wat / dat ik moet doen?” Eigenlijk zijn beide varianten correct. Maar dat wil niet zeggen dat er geen verschil is. We leggen je het verschil uit.

wat en dat

Wat en dat – wanneer gebruik ik wat?

Als we de zin erbij pakken die we in de eerste zin noemden, is het correct om wat te schrijven. Het woordje wat wordt doorgaans gebruikt als men iets ondefinieerbaar wil duiden. In de zin Is er iets wat ik moet doen? wordt namelijk niet duidelijk wat er gedaan moet worden.

Wat en dat – wanneer gebruik ik dat?

Op het moment dat het wél duidelijk is wat er gedaan moet worden, is het gebruik van dat beter. We zien dat terug in de volgende zin: “Onze rondreis in Azië was het mooiste dat we ooit hebben gedaan.” Aangezien je hier spreekt over iets heel specifieks – de rondreis in Azië – is het gebruikelijk om het woord dat te schrijven.

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

Wanneer alleen dat?

We lazen hierboven al dat het gebruik van wat betrekking heeft op iets dat ondefinieerbaar is. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor een lange zin, waarbij niet helemaal duidelijk is wat er wordt bedoeld. Dat zie je terug in de volgende voorbeeldzin: “Het voetbalteam presteerde slecht verloor veel van haar wedstrijden, wat leidde tot directe degradatie.”

Wanneer alleen wat?

Er is één regel wanneer alleen maar het woord dat kan worden gebruikt. Dat is wanneer men verwijst naar een het-woord. Dat is goed terug te zien in de volgende zin: “Ik vraag Eric het boek aan te geven dat ik gisteren nog voor mijn verjaardag kreeg.”

 

Terug naar homepage

 

 

Je wilt of je wil

Je wilt of je wil – wat is correct?

Het werkwoord willen is een van de lastigste werkwoorden van de Nederlandse taal. Is het nu je wilt of je wil? Lees hier welke werkwoordsvorm u in een bepaald geval dient te schrijven.

je wiltJe wilt of je wil?

Als we ons voor even concentreren op de vormen je wilt of je wil, is het verschil eenvoudig te duiden. Beide varianten zijn evenwel mogelijk. Het is echter de vraag hoe formeel de context is? Een voorbeeld:

  1. “Als je je nog wilt opgeven voor het volgende semester, doe dat zo snel mogelijk.”
  2. “Als je je nog wil opgeven, stuur dan een pb’tje via Facebook.”

In zin 1 zien we de formele variant. Deze zin doet wat serieuzer aan, daarom is het beter de formele variant mét een ‘t’ te gebruiken. In zin 2 is de context direct een stuk informeler. In dat geval is het beter om de variant zonder ‘t’ te gebruiken.

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

Je / jij achter de persoonsvorm

Als je/jij achter de persoonsvorm staat, valt de letter ‘t’ weg. Maar dat heeft echter niets te maken met wat we hierboven meldden. Toch bespreken we het maar even. We willen tenslotte alle onduidelijkheid wegnemen. In de volgende twee zinnen zie je dat de letter ‘t’ wegvalt.

  1. “Wil je nu wel of niet naar dat concert gaan?”je wilt of je wil
  2. “Wil jij de aardappelen even schillen?”

Houd er echter rekening mee dat dit alleen opgaat voor de je- en jij-variant. Want bij de u-variant is dit niet het geval. Kijk maar:

  1. “Wilt u het gras voor mij maaien?”
  2. “Wilt u het nou wel of niet doen?”

 

Als we kijken naar de afbeelding rechts, dan lijkt het dat niet de juiste schrijfwijze is gebruikt. Natuurlijk kunnen we niet altijd beoordelen of de schrijver iets formeel of informeel bedoelt. Echter, op de afbeelding lijkt het wel heel informeel. De schrijfwijze zonder de letter ‘t’ zou in dit geval beter zijn.

 

Terug naar homepage

 

 

 

 

 

Teveel of te veel

Is het teveel of te veel?

Bij het schrijven van teveel of te veel zullen velen denken: “Wat maakt het nou uit of ik het aan elkaar schrijf of niet?” Inderdaad, men zal ongetwijfeld begrijpen wat u bedoelt. Maar als u bijvoorbeeld een scriptie schrijft of de zakelijke correspondentie van een onderneming verzorgt, is een goede schrijfwijze onontbeerlijk.

teveel

Foutief geschreven

Teveel of te veel?

Beide schrijfwijzes zijn correct. Dat betekent echter niet dat je het door elkaar kunt gebruiken. Er zijn wel degelijk verschillen tussen beide varianten. Het heeft alles te maken met de context. Lees daarom nog even verder.

Wanneer schrijf ik te veel?

De meest gangbare versie is te veel. Deze versie is vergelijkbaar met bijvoorbeeld te kort, te weinig, te hoog, te laat, te bedachtzaam, etc. Als u ervoor kiest deze versie te gebruiken, dan weet u nagenoeg zeker dat u de correcte schrijfwijze gebruikt. Bedenk voor de zekerheid dat in dit geval te veel de betekenis dient te hebben van meer dan nodig.

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

Wanneer schrijf ik teveel?

In een enkel geval is de schrijfwijze teveel ook correct. Dat zie je bijvoorbeeld terug in de volgende zin: “Als ik de voorraad van mijn magazijn tel, kom ik duidelijk uit op een teveel aan goederen.” Het woord teveel in deze zin zou je dus kunnen vergelijken met het woord tekort. Zie de volgende zin: “Mijn balans laat duidelijk een tekort aan liquide middelen zien.”

Fouten in de media

teveel te veel

Correct geschreven

Zoals u zelf nu hebt geconstateerd, is er een duidelijk verschil tussen teveel en te veel, of tussen tekort en te kort. Gebruik in geval van twijfel de variant te veel. Het vervelende van alles is dat u door de media soms verkeerd wordt voorgelicht. Te vaak zien we op tv of op internet de verkeerde schrijfwijze. Deze schrijfwijze wordt dan overgenomen, omdat de lezer denkt dat deze media ongetwijfeld de juiste versie gebruiken. Dat is dus niet altijd het geval.

 

Terug naar homepage

 

 

 

 

Verwijswoorden

Verwijswoorden – hoe gebruik ik ze?

Een erkend probleem in de Nederlandse taal is het correct gebruik van verwijswoorden. Het juiste gebruik van deze verwijswoorden is afhankelijk van het geslacht van het zelfstandig naamwoord. En dat is nu net waar men vaak over struikelt.

verwijswoorden

Verwijswoorden en geslacht

“Het team is zo op elkaar ingespeeld dat het bijna nooit zijn wedstrijden verliest.”

Kijkend naar bovenstaande zin zien we in eerste instantie dat het woord team een het-woord is. Het woord is dus onzijdig. Dat is het eenvoudigst, omdat we dan later in de zin de woorden het en zijn tegenkomen. Was het geslacht anders geweest, dan waren ook deze verwijswoorden anders geweest. Middels een overzicht proberen we duidelijkheid te verschaffen in deze toch wel lastige materie.

Het onzijdig het-woord – Het onderwerp is dus het. Het lijdend voorwerp (of ander voorwerp) is eveneens het. Het bezittelijk voornaamwoord wordt dan zijn.

Het mannelijk de-woord – Het onderwerp is hij. Het lijdend voorwerp (of ander voorwerp) is hem. Het bezittelijk voornaamwoord wordt zijn.

Het vrouwelijk de-woord – Het onderwerp is zij/ze. Het lijdend voorwerp (of ander voorwerp) is haar/ze. Het bezittelijk voornaamwoord is haar.

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

Bovenstaande uitleg is natuurlijk handig. Maar dan moet je wel weten welk geslacht een bepaald zelfstandig naamwoord heeft. Hoe kom je dat te weten? Dat is heel simpel. Het is een kwestie van telkens in het (online) woordenboek kijken. Daarin staat bij elk zelfstandig naamwoord vermeld wat het geslacht is. We geven enkele voorbeelden:

  • “De gemeenteraad (mannelijk) heeft in zijn wekelijkse bijeenkomst besloten om toch maar in te gaan op de hulpvraag.”
  • “De Vereniging van Eigenaren (vrouwelijk) meldt dat ze de aantijgingen ondertussen meer dan beu is.”
  • “Het kinderkoor (onzijdig) is ongelofelijk blij met de door hem opgevoerde kerstviering.”

 

verwijswoordenVerwijswoorden – zowel mannelijk als vrouwelijk

In een enkel geval kan een bepaald woord zowel het mannelijk als het vrouwelijk geslacht krijgen. Dat maakt het voor dat moment heel eenvoudig. Anderzijds wordt het er in zijn totaliteit niet overzichtelijker op. Het woord groep kan zowel mannelijk als vrouwelijk zijn. Ondanks dat geven wij in Nederland de voorkeur aan een mannelijke verwijzing. In Vlaanderen is dat net andersom en krijgt de vrouwelijke verwijzing de voorkeur.

 

Terug naar homepage

 

 

 

 

Sowieso of zowiezo

Is het sowieso of zowiezo?

De correcte schrijfwijze behoeft eigenlijk geen uitleg. Het is of het één, of het ander. In dit geval is de juiste schrijfwijze ‘sowieso’. Echter, de twijfel ontstaat natuurlijk, omdat we in de uitspraak juist een ‘z’ horen en geen ‘s’.

sowieso zowiezo

Sowieso – waar komt het vandaan?

Het woord ‘sowieso’ is afkomstig uit het Duits en het betekent ‘in ieder geval’. In Duitsland sprak men er al over in de 18e eeuw. In de letterlijke zin betekende het ‘zus als ook zo’. Net zoiets als ‘het maakt niet uit’ of ‘op diezelfde manier’. Enkele voorbeeldzinnen met daarin het woord ‘sowieso’:

  • “Ik heb morgen dan wel tijd, maar vanwege het slechte weer ik heb er sowieso geen zin in.”
  • “Over die goede oude tijd wordt sowieso altijd positief gepraat.”
  • “Ik houd niet van de muziek van deze tijd, maar ik ben sowieso nooit een muziekliefhebber geweest.”

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

Ondanks dat er slechts maar één schrijfwijze mogelijk is, komen we zeer vaak verschillende foutieve varianten tegen. Die zien we met name terug op internet waar men blijkbaar het correct schrijven van de Nederlandse taal niet meer zo belangrijk vindt. We geven een toch nog behoorlijke opsomming van foutieve varianten. Het is een opmerkelijk lange lijst:

  • so wie sosowieso zowiezo
  • zobiezo
  • zowiezo
  • sobieso
  • zo-wie-zo
  • zo bij zo
  • sowiezo
  • zowieso
  • soieso
  • zoïzo
  • soïso
  • zowizo
  • sowiso

 

Twijfelt u ook weleens over de spelling van een bepaald woord, schroom dan niet het De Schrijfdokter te vragen. Vrijblijvend kijken we naar uw (zakelijke) correspondentie en geven onze mening. En we zien graag bereid uw eerste opdracht gratis te verrichten. Ga naar de contactpagina van deze site en stel uw vraag of stuur uw opdracht door. En vergeet zeker niet via bovenstaande button onze aantrekkelijke aanbiedingsactie te bekijken.

 

Terug naar homepage

 

 

 

 

 

Aanhalingstekens

Aanhalingstekens – wanneer gebruik je ze?

aanhalingstekensEén ding is duidelijk: omtrent het gebruik van aanhalingstekens zijn er geen vaste regels. In die zin ben je vrij om ze te gebruiken zoals jij het wil. Maar dat is natuurlijk niet zo’n goed idee, want adviezen hieromtrent zijn er wel degelijk. Lees dus even verder.

 

Dubbele, enkele of zelfs geen aanhalingstekens

Omdat er eigenlijk geen vaste regels zijn, is het lastig om duidelijkheid te verschaffen. Het is vooral handig het volgende te doen: gebruik dubbele aanhalingstekens als het echt een citaat betreft. Is dat niet het geval, gebruik dan slechts enkele. In een enkel geval gebruik je er zelfs helemaal geen, terwijl je ze daar wel verwacht. Drie voorbeelden die alle drie correct zijn:

aanhalingstekens

  1. Jan zei tegen Piet: “Ga eens naar je werk. Het al laat.”
  2. De ober vroeg: “Wilt u nog wat drinken?”
  3. Het was echt een scriptie van ‘likmevestje’.
  4. Hij dacht: morgen ga ik lekker naar het voetbal kijken.
  5. Morgen ga ik voetballen kijken, dacht ik zojuist.

Bij zin 1 en 2 zie je dat het een citaat betreft. Dus daarom gebruiken we de dubbele aanhalingstekens. In zin 3 is ‘likmevestje’ een niet gangbare uitspraak. In dit geval is het handig dit middels enkele aanhalingstekens aan te geven. Bij het melden van een gedachte – zoals bij zin 3 – schrijf je er geen. Ook de hoofdletter ontbreekt, terwijl de dubbele punt wel gewenst is.

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

Onderbroken citaat

Met bovenstaande adviezen omtrent de aanhalingstekens kom je een heel eind. Wat moet je nu doen als een citaat wordt onderbroken? Moet je dan tweemaal de dubbele aanhalingstekens gebruiken? Ja, inderdaad. We laten het zien aan de hand van een tweetal voorbeelden:

  1. “Kortom,” liet hij nog eens weten, “het was maar rustig in de stad vanmiddag.”
  2. “Waarom,” realiseerde hij zich ineens, “doet iedereen zo naar tegen me?”

 

Terug naar homepage

 

 

 

 

 

 

 

Vindt u of vind u

Is het Vindt u of is het Vind u?

Moeten we nu Vindt u of Vind u schrijven? De juiste schrijfwijze is in nagenoeg alle gevallen Vindt u. In het geval van gebiedende wijs kan Vind u ook correct zijn. We zullen u haarfijn uitleggen hoe het zit. Tevens vertellen u een zeer handig ezelsbruggetje, waardoor u het eigenlijk nooit meer hoeft op te zoeken.

vindt uVindt u is correct als…

In de meest gangbare gevallen is Vindt u de juiste schrijfwijze. Het is echter wel afhankelijk van de zin waarvan het deel uitmaakt. Als het onderwerp in de zin u is, dan volgt altijd de schrijfwijze Vindt, met een t dus. Betreft het gebiedende wijs, dan schrijven we geen t (zie volgende alinea). We geven enkele voorbeelden van de schrijfwijze met een t:

  • Wat vindt u van onze taart?
  • U vindt de badkamer op de eerste verdieping.
  • Wie weet vindt u ons de meest geschikte zakenpartner.
  • Vindt u dat ook?

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

U hebt ongetwijfeld gezien dat het in bovenstaande gevallen niet uitmaakt of het een vraag is of niet. Wat de volgorde van de twee woorden vindt en u ook is, de letter t verschijnt altijd. Bij het werkwoorden vinden is het vaak lastig te bepalen wat de juiste schrijfwijze is. We horen tenslotte niet of er een t geschreven dient te worden. Maak het jezelf gemakkelijk en probeer het uit met een ander werkwoord, waar bij het wél makkelijk te horen is. Ook hier geven we enkele  voorbeelden:vind u

  • Loopt u vaker hard op zondagochtend?
  • Pakt u wel vaker alleen dat wat u nodig hebt?
  • U denkt zeker dat ik achterlijk ben.
  • Aan de linkerkant ziet u het brood, rechts ligt het beleg.

 

Vind is correct als…

Zoals gezegd kan Vind zonder t wel degelijk correct zijn. Dat is het geval als het gebiedende wijs is. Voor meer informatie hierover verwijs ik u naar de pagina Gebiedende wijs. Maar als u goed kijkt, verandert dan ook u in uw. Enkele voorbeelden van varianten van Vind uw zijn:

  • Vind uw advocaat en probeer de zaak te winnen.
  • Vind uw product en reken af bij de kassa.
  • Ga naar Indonesië en vind uw biologische moeder terug?

 

Ezelsbruggetje

Twijfelt u nog steeds over de schrijfwijze van vindt? Gebruik in geval van twijfel het werkwoord lopen. U krijgt dan wel een kromme zin – zoals Loopt u dat goed? – maar let daar even niet op. Het is echter wel meteen duidelijk of de t wel of niet geschreven dient te worden.

 

Terug naar homepage

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Naar aanleiding van of na aanleiding van

Naar aanleiding van – correct of niet?

Te vaak zien we een verkeerde spelling van de uitspraak Naar aanleiding van. Is dat erg? Nou, dat hoeft niet. Maar als u bijvoorbeeld ondernemer bent en u schrijft meerdere woorden foutief, dan maakt u natuurlijk geen goede indruk bij uw (potentiële) klanten. Maar wat is nu de juiste schrijfwijze? Naar aanleiding van of na aanleiding van?

naar aanleiding vanNaar aanleiding van – waarom is het zo lastig?

Soms wordt beweerd dat beide varianten correct zouden zijn. Dat is absoluut niet het geval. Er is maar één juiste schrijfwijze. Toch schrijven we het zeer vaak niet goed. Hoe kan dat nou? Veelal heeft het te maken met ‘wat je hoort’ in het dagelijkse leven. Als we spreken van naar aanleiding van, horen we nauwelijks dat we naar zeggen. Dus denken we al gauw dat na hetgeen is dat we horen. Maar er zijn meer redenen waarom we de foutieve versie gebruiken.

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

Als we bijvoorbeeld kijken naar de woorden Na verloop van tijd denken we al gauw dat Naar aanleiding van eenzelfde soort combinatie van woorden is. Maar dat is dus niet geval. Na na verloop van tijd verwacht je een vervolgactie in de zin van: na dat ene moment gaat er iets gebeuren of heeft er iets plaatsgevonden. En dat is juist. Maar dat speelt bij naar aanleiding van helemaal niet. Al lijkt het er misschien wel op, het is echter niet het geval.

naar aanleiding vanDe woorden na en naar zijn overigens nauw aan elkaar verwant. Maar voor een uitleg moeten we enkele eeuwen terug. Lange tijd waren beide woorden synoniemen. Dus ergens is het ook niet vreemd dat we naar aanleiding van nog steeds weleens foutief opschrijven. Na het jaar 1500 kwam er pas echt een wezenlijk verschil tussen beide varianten.

 

Terug naar homepage

Ontleden

Ontleden – weet u het nog?

Waarschijnlijk is het alweer een tijd geleden dat u het ontleden op school hebt geleerd. De kans is aanwezig dat u een deel ervan alweer vergeten bent. Niet alle regels kunnen wij u vertellen, dat is iets te veelomvattend. Maar de basisregels leest u hieronder.

ontledenRedekundig of taalkundig ontleden

Voordat we starten met het opsommen van verschillende regels, is het verstandig eerst een keuze te maken tussen redekundig en taalkundig ontleden. Daarin zit een wezenlijk verschil.

Bij het redekundig ontleden gaan we een zin opdelen in stukken. Elk stuk of zinsdeel heeft een bepaalde functie in een zin. Bij taalkundig ontleden hebben we het echter meer over het woordsoort. Dat klinkt verwarrend, maar dat is het niet. Kijk maar naar de volgende voorbeeldzin: “Premier Rutte heeft voor haar een mooie bos bloemen gekocht.”

Als we de voorbeeldzin redekundig ontleden, dan komen we tot de volgende conclusie:

  • premier Rutte = onderwerp
  • heeft = persoonsvorm
  • voor haar = belanghebbend voorwerp
  • heeft gekocht = werkwoordelijk gezegde
  • een mooie bos bloemen = lijdend voorwerp

Echter, als we de voorbeeldzin juist taalkundig ontleden, komen we tot het volgende:

  • heeft = hulpwerkwoord
  • voor = voorzetsel
  • haar = persoonlijk voornaamwoord
  • een = lidwoord
  • mooie = bijvoeglijk naamwoord
  • bos = zelfstandig naamwoord
  • bloemen = zelfstandig naamwoord
  • gekocht = zelfstandig werkwoord

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

Wij hopen dat het verschil tussen beide varianten inmiddels duidelijk is. Hebt u nog meer specifieke vragen over spelling en grammatica, laat het ons dan weten. Wij helpen u er graag mee. Ook kunt u een kijkje nemen bij de andere pagina’s waarin we uitleg geven over bepaalde taalkwesties van het Nederlands. Mocht het dan alsnog niet duidelijk zijn, maak dan gebruik van het contactformulier en stel uw vraag. De Schrijfdokter volgt de regels van het Genootschap Onze Taal. Dat is de organisatie die jaarlijks het Groot Dictee der Nederlandse Taal corrigeert.

 

Terug naar homepage

Ervan of er van

Is het nu ervan of er van?

Wat is nu eigenlijk de juiste schrijfwijze – ervan of er van? Is er een regel die mij vertelt of ik deze twee woorden nu los of aan elkaar dien te schrijven? Lees hier verder voor enige uitleg.

ervan of er vanErvan of er van

Naast het woord ervan bestaan er nog meer van dit soort woorden. Bijvoorbeeld ermee, eraan, hiermee, waarmee, daarvoor, waarvoor, ervoor, daarvan, etc. In nagenoeg alle gevallen moeten deze woorden als één woord geschreven worden.  Deze aaneengeschreven combinaties van woorden verwijzen dan ook direct naar de context van de zin. Bijvoorbeeld:

  • Van de gemaakte blunders zal hij wel leren. Hij leert hiervan.
  • Naar wat zitten we nu te kijken? Waarnaar kijken we?
  • Vader kijkt naar het spelen van zijn dochter. Hij kijkt ernaar.
  • De juffrouw keek wel op van het vreemde gedrag van veel leerlingen. Daarvan keek ze op (of Daar keek ze van op).

Na deze voorbeelden weten we eigenlijk nog niet waarom het nu aan elkaar dient te worden geschreven. Je zou tenslotte ook kunnen denken: Hij kijkt er naar is toch ook goed? In bovenstaande opsomming mag je de woorden dus aan elkaar schrijven, omdat het voorzetsel geen vast onderdeel van een werkwoord. Is het dat wel? Dan mag het absoluut niet aan elkaar worden geschreven. We geven wederom een voorbeeld:

De ouders van Pietje gaan ervan uit dat het goed gaat op school. – In dit voorbeeld is uit een deel van het werkwoord uitgaan. Het is dan niet mogelijk om uit toe te voegen aan ervan.

Het kind maakte een tekening van Sinterklaas of iets wat daarvoor doorgaat. – Hier is duidelijk dat het woord door behoort bij het werkwoord doorgaan. Daardoor kan het niet gekoppeld worden aan daarvoor.

 

Probeer het eens! Gratis correctie van je teksten (tot 500 woorden)!

 

Uitzonderingen

ervan of er vanOp zich lijkt bovenstaande heel duidelijk. Toch zul je in de praktijk zaken tegenkomen die je weer aan het twijfelen brengen. Dan kan gebeuren door onder meer de volgende gevallen:

Wat zit er achter de manier waarop hij zich gedraagt?Achter de manier is een op zichzelf staande uitdrukking. Daaraan mag niets worden toegevoegd. Het is dus onmogelijk om in dit geval er en achter aan elkaar te schrijven. Echter, gebruik je Wat zit erachter?, dan mag het weer wel aan elkaar.

Is de wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord al begonnen? Wie staat er voor? – Het moge duidelijk zijn dat ook in dit geval er en voor los van elkaar moeten worden geschreven.

 

Terug naar homepage