Categoriearchief: group4

Wat en dat

Wat is correct?

Voor velen is wat en dat een vaak terugkomend struikelblok. Wat is correct in de zin: “Is er iets wat / dat ik moet doen?” Eigenlijk zijn beide varianten correct. Maar dat wil niet zeggen dat er geen verschil is. We leggen je het verschil uit. Deze uitleg vind je ook terug in de onderstaande aanbieding van De Schrijfdokter.

Wat en dat – wanneer gebruik ik wat?

Als we de zin erbij pakken die we in de eerste zin noemden – Is er iets wat / dat ik moet doen? – is het correct om wat te schrijven. Het woordje wat wordt doorgaans gebruikt als men iets ondefinieerbaar wil duiden. In deze zin wordt namelijk niet duidelijk wat er gedaan moet worden.

Wat en dat – wanneer gebruik ik dat?

Op het moment dat het wél duidelijk is wat er gedaan moet worden, is het gebruik van dat beter. We zien dat terug in de volgende zin: Onze rondreis in Azië was het mooiste dat we ooit hebben gedaan. Aangezien je hier spreekt over iets heel specifieks – de rondreis in Azië – is het gebruikelijk om het woord dat te schrijven. 

Wanneer alleen wat?

We lazen hierboven al dat het gebruik van wat betrekking heeft op iets dat ondefinieerbaar is. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor een lange zin, waarbij niet helemaal duidelijk is wat er wordt bedoeld. Dat zie je terug in de volgende voorbeeldzin: Het voetbalteam presteerde slecht en verloor veel van zijn wedstrijden, wat leidde tot directe degradatie.

Wanneer alleen dat?

Er is één regel wanneer alleen maar het woord dat kan worden gebruikt. Dat is wanneer men verwijst naar een het-woord. Dat is goed terug te zien in de volgende zin: Ik vraag Eric het boek aan mij te geven dat ik gisteren nog voor mijn verjaardag kreeg.

wat en dat

Wil je graag een antwoord op je taalvragen? Benader dan gerust De Schrijfdokter. Ook voor offerte mag je ons raadplegen. Wij hanteren de regels en richtlijnen van het Genootschap Onze Taal in Den Haag.

Je wilt of je wil

Wat is correct?

Het werkwoord willen is een van de lastigste werkwoorden van de Nederlandse taal. Is het nu je wilt of je wil? Lees hier welke werkwoordsvorm je in een bepaald geval dient te schrijven. Dit taalprobleem staat overigens ook beschreven in onderstaande aanbieding van De Schrijfdokter.

Je wilt of je wil?

Het verschil tussen je wilt of je wil is eenvoudig te duiden. Het is echter wel afhankelijk van hoe formeel de context is. Een voorbeeld:

  1. “Als je je nog wilt opgeven voor het volgende semester, doe dat zo snel mogelijk.”
  2. “Als je je nog wil opgeven, stuur dan een pb’tje via Facebook.”

In zin 1 zien we de formele variant. Deze zin doet wat serieuzer aan, daarom is het beter de formele variant mét een ‘t’ te gebruiken. In zin 2 is de context direct een stuk informeler. In dat geval is het beter om de variant zonder ‘t’ te gebruiken.

Je / jij achter de persoonsvorm

Als je/jij achter de persoonsvorm staat, valt de letter ‘t’ weg. Maar dat heeft echter niets te maken met wat we hierboven meldden. Toch bespreken we het maar even. We willen tenslotte alle onduidelijkheid wegnemen. In de volgende twee zinnen zie je dat de letter ‘t’ wegvalt.

  1. “Wil je nu wel of niet naar dat concert gaan?”
  2. “Wil jij de aardappelen even schillen?”

Houd er echter rekening mee dat dit alleen opgaat voor de je- en jij-variant. Want bij de u-variant is dit niet het geval. Kijk maar:

  1. “Wilt u het gras voor mij maaien?”
  2. “Wilt u het nou wel of niet doen?”

je wilt of je wil

 

 

 

 

 

Als we kijken naar de afbeelding rechts, dan lijkt het dat niet de juiste schrijfwijze is gebruikt. Natuurlijk kunnen we niet beoordelen of de schrijver iets formeel of informeel bedoelt. Echter, op de afbeelding lijkt het informeel. De schrijfwijze zonder de letter ‘t’ zou in dit geval beter zijn.

Ben je benieuwd naar de uitleg van het Genootschap Onze Taal over dit onderwerp, kijk dan op deze website.

Tussen-n

Wanneer gebruik ik de tussen-n

In de Nederlandse taal zijn er genoeg kwesties waarover een discussie gevoerd kan worden. Bijvoorbeeld bij de zogenaamde tussen-n. Soms moet worden gekozen voor de ene schrijfwijze, terwijl in een ander geval beide schrijfwijzen weer correct zijn. Het wordt ons niet gemakkelijk gemaakt, simpelweg omdat duidelijkheid ontbreekt. Wat wel duidelijk is, is onderstaande aanbieding van De Schrijfdokter…

Als we kijken naar het geval van de zogenaamde tussen-n (bijvoorbeeld bij naar hartenlust), stuiten we direct op een probleem. Het Groene Boekje zegt dat het geschreven moet worden als naar hartenlust, met die zogenaamde tussen-n. Echter, de wijze heren en dames die werkzaam zijn bij Het Witte Boekje vinden dat beide varianten (dus ook zonder tussen-n) mogelijk zijn. Op zich is het eenvoudig als beide varianten worden goedgekeurd. Maar soms willen we gewoon weten, waarom een bepaald woord juist zo geschreven moet worden. Wat betreft het geval naar hartenlust, gaan we proberen een heldere en correcte uitleg te geven.

Naar hartelust – zonder tussen-n

Voor veel mensen is het best logisch te kiezen voor deze variant. Men redeneert dan als volgt: een mens heeft maar één hart, en dat is dus al reden genoeg om die extra n weg te laten. Want we kennen dezelfde discussie in het geval van het woord maneschijn. Ook dan wordt gesteld: er is maar één maan, en dus is die extra n niet noodzakelijk. Daar valt iets voor te zeggen.

Naar hartenlust – met tussen-n

Toch is de versie met de tussen-n beter, hartenlust dus. Naar hartenlust betekent immers hetzelfde als zoveel je maar wilt. Het is een vaststaande uitdrukking waar niet veel aan te tornen valt. Toch kent het Nederlands altijd wel wat uitzonderingen en is er daarom ruimte voor discussie. Ook nu weer. Dat las je al in de alinea hierboven. Het gebeurt dus vaker dat een bepaalde schrijfwijze niet per definitie fout is. Houd daar rekening mee.

hartenlust of hartelust

Wat moet ik met die vreselijke tussen-n?

Tja, wij weten dat het moeilijk te begrijpen is. Dan weer het één, dan weer het ander. We hebben echter geprobeerd u uit te leggen hoe het zit in het geval van naar hartenlust. Dat wil overigens niet zeggen dat deze zienswijze op elk geval kan worden toegepast, dat taaltechnisch identiek is. Als ik wil weten hoe een woord gespeld moet worden, waarmee dien ik dan rekening te houden? Over het algemeen kunnen we stellen dat we rekening moeten houden met de volgende drie aspecten:

  • de zienswijze van Het Groene Boekje
  • de zienswijze van Het Witte Boekje
  • de alom geaccepteerde schrijfwijze omdat deze reeds ingeburgerd is

Het laatste aspect heeft betrekking op de manier waarop wij burgers de taal gebruiken. Wat beide boekjes ook voorschrijven, in sommige gevallen wordt er rekening gehouden met de  schrijfwijze van het volk. Als een bepaalde schrijfwijze te veel is ingeburgerd, is de kans groot dat deze als correct wordt beschouwd.

Hebt u nog vragen over deze kwestie, bel ons gerust op of stel ze via het contactformulier. Ook voor andere vragen over spellingscontrole of tekstcorrectie staan wij u graag te woord. Wil je graag meer informatie over dit onderwerp, kijk dan op de site van het Genootschap Onze Taal.