Heel of hele

Heel of hele – wat is juist?

Wens je iemand een hele of een heel goede dag? Net zoals in heel veel andere gevallen die we al hebben gezien, zijn ook hier weer beide opties juist. Wel hangt het van de context af welke vorm het meest gebruikelijk is. Formeel gezien gebruik je heel, maar in spreektaal of informelere situaties kan hele ook prima. Zo zal een politicus het hebben over een heel ingrijpende bezuiniging terwijl je je oma een hele fijne verjaardag wenst.

heel of hele

Als je het technisch bekijkt is heel de enige vorm die de standaardspelling volgt. In een heel goede dag zegt heel namelijk iets over goed, niet over dag. Het is dus een bijwoord. Bijwoorden worden nooit verbogen door er een -e achter te zetten. Zo kun je niet zeggen een erge leuke winkel, omdat erg iets over leuke zegt.

Heel of hele – uitzondering

Bij heel kan dit dus wel in veel gevallen. Dit kan als het bijvoeglijk naamwoord dat op heel volgt ook vervoegd is met -e, net als goede in een hele goede dag. Hieruit komt ook voort dat de beide vormen alleen door elkaar te gebruiken zijn bij woorden met het lidwoord de. Je kunt niet een hele mooi boek zeggen bijvoorbeeld. Deze vormen zijn bovendien al lang in gebruik. Al in de 17de eeuw gebruikten verschillende schrijvers de oudere vorm heele in hun teksten. Ook verschillende naslagwerken en woordenboeken bevestigen de mogelijke vervoegingen van hele voor een vervoegd bijvoeglijk naamwoord.

Zoals eerder gezegd wordt hele in informelere situaties gebruikt. Dat komt omdat hele vriendelijker klinkt. De spreker zou volgens verschillende bronnen door het gebruik van hele beter laten zien dat hij meent wat hij zegt. Dat gevoel zit ook in uitingen die niet als wens zijn bedoeld: hij had hele mooie schoenen aan, Kas was een hele gevoelige jongen. Er komt door het gebruik van hele nog meer nadruk te liggen op het bijvoeglijk naamwoord. Dit is echter wel een subtiel verschil.

Heb je vaker dit soort taalvragen? Stel ze gerust aan De Schrijfdokter. Ook voor een vrijblijvende offerte mag je ons natuurlijk benaderen. Wij houden ons aan de taalregels van het Genootschap Onze Taal in Den Haag.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.