Spreekwoord of gezegde

Is er een verschil tussen een spreekwoord of gezegde?

beide? Of sterker nog, is er een verschil tussen de volgende vier: uitdrukking, zegswijze, spreekwoord of gezegde? In het dagelijkse leven gooien we deze vier termen met plezier door elkaar. Verschillen zijn er wel degelijk. Al zal het altijd lastig blijven om in de praktijk telkens de juiste term te gebruiken. We proberen het je uit te leggen.

spreekwoord of gezegde

Spreekwoord

Een spreekwoord is een vaststaande formulering. Met een spreekwoord zegt men iets wat onveranderlijk is en wat op geen enkele wijze kan worden aangepast, bijvoorbeeld: “De hond in de pot vinden.” Natuurlijk kun je ervoor kiezen om pan te gebruiken in plaats van pot. Maar dan slaat het plots nergens op wat je vertelt. “Na regen komt zonneschijn” is ook zo’n uitspraak die op geen enkele manier aan te passen is.

Gezegde

Ook bij een gezegde valt er weinig te veranderen aan de woordkeuzes. Kijk maar naar het figuurlijke “Ze zitten in de puree!” Het is een vaste rij van woorden die allemaal bij elkaar horen. Want ook bij “een vrolijke frans” kan er niets worden vervangen zonder dat de betekenis ervan verandert. Een gezegde is vooral te herkennen aan het gegeven dat er nooit een werkwoord in voorkomt en het dus nooit een zin kan zijn.

Uitdrukking

Er is sprake van een uitdrukking als het gaat om een vaste verbinding van woorden die tezamen een figuurlijke betekenis hebben. Een goed voorbeeld daarvan is “iets aan de wilgen hangen” of “iets op je kerfstok hebben”.

Zegswijze

Een zegswijze lijkt in meerdere opzichten op een gezegde. Het grootste verschil is echter dat een zegswijze een werkwoord kan bevatten, dit in tegenstelling tot een gezegde. Kijk eens naar het volgende voorbeeld: “Het getreiter liep echt de spuigaten uit.”

Heb je nog vragen over het gebruik van een uitdrukking, zegswijze, spreekwoord of gezegde? Vraag het gerust aan De Schrijfdokter. Ook voor een offerte kun je ons benaderen. Doe dat dan middels dit offerteformulier. Wij volgen altijd de regels, adviezen en richtlijnen van het Genootschap Onze Taal in Den Haag.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.